Xoài Bị Phấn Trắng Trên Bông Và Lá Non: Nguyên Nhân Và Cách Trị

Khi cây xoài ra bông hoặc đọt non, nếu thấy một lớp bột trắng phủ trên bề mặt hoa, cuống bông và lá non, cần kiểm tra sớm vì đây có thể là bệnh phấn trắng trên xoài. Bệnh thường làm hoa khô, giảm khả năng đậu trái, lá non biến dạng và trái nhỏ rụng sớm nếu bị nhiễm nặng.

Để xử lý hiệu quả, cần phân biệt phấn trắng do nấm với bụi bẩn hoặc dấu hiệu của những bệnh khác, sau đó chọn thuốc trừ bệnh phấn trắng phù hợp với cây xoài và giai đoạn sinh trưởng. Nếu bông đang nở rộ, việc lựa chọn thời điểm phun càng cần thận trọng để hạn chế ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn.

1. Nguyên nhân khiến xoài bị phấn trắng trên bông và lá non

Bệnh phấn trắng trên xoài do nấm gây ra. Nấm phát triển trên bề mặt các mô non, đặc biệt là bông, cuống bông, lá non và trái mới hình thành. Lớp phấn trắng chính là phần nấm phát triển trên bề mặt cây.

Bệnh có thể phát triển mạnh trong giai đoạn xoài ra hoa, nhất là khi thời tiết có những đêm mát, trời nhiều mây, độ ẩm thay đổi và có mưa phùn hoặc sương nhẹ. Vì bông và lá non là những bộ phận dễ bị nhiễm, nếu không phát hiện sớm, bệnh có thể lan trên nhiều chùm bông trong vườn.

Các điều kiện làm tăng nguy cơ bệnh gồm:

• Tán cây rậm, nhiều chùm bông nằm khuất bên trong, khó kiểm tra và chăm sóc.
• Thời tiết thuận lợi cho nấm phát triển trong giai đoạn ra hoa, đọt non.
• Bệnh xuất hiện nhưng không được phát hiện, xử lý kịp thời.
• Vườn còn nhiều bộ phận bị bệnh, làm tăng nguồn lây nhiễm cho các đợt mô non tiếp theo.

2. Dấu hiệu nhận biết xoài bị phấn trắng

Trên bông xoài

• Bông và cuống bông xuất hiện lớp phấn trắng mỏng, sau đó có thể phủ dày hơn.
• Hoa bị nhiễm nặng chuyển nâu, khô và rụng.
• Chùm bông phát triển kém, tỷ lệ hoa đậu trái giảm.
• Trái non mới hình thành có thể bị ảnh hưởng, khô hoặc rụng sớm.

Trên lá non và đọt non

• Lá non có lớp phấn trắng ở bề mặt hoặc mặt dưới lá, thường dễ thấy dọc theo gân lá.
• Lá có thể cong, quăn hoặc phát triển không bình thường khi bị nhiễm nặng.
• Một số vùng bị bệnh chuyển nâu khi mô lá già đi.
• Đọt non phát triển yếu nếu nhiều lá non bị ảnh hưởng.

Trên trái xoài non

Trái non có thể xuất hiện lớp phấn trắng hoặc vùng vỏ bị biến màu. Trái nhiễm nặng có thể phát triển không đều, rụng sớm hoặc hình thành vết sần, nứt khi trái lớn lên.

Lưu ý rằng không phải mọi lớp trắng trên bông và lá đều là bệnh phấn trắng. Nếu lớp trắng không giống dạng bột, có dạng bông xốp, bám thành cụm hoặc tập trung quanh côn trùng, cần kiểm tra thêm khả năng có rệp sáp hay các tác nhân khác trước khi chọn thuốc.

3. Thuốc trừ bệnh phấn trắng trên xoài nên chọn loại nào?

Khi xác định đúng bệnh, cần lựa chọn thuốc trừ bệnh phấn trắng có hướng dẫn sử dụng phù hợp với cây xoài và bệnh mục tiêu. Nên ưu tiên xử lý sớm khi bệnh mới xuất hiện, thay vì đợi đến khi nhiều chùm bông đã khô hoặc lá non bị hư hại nặng.

Nhóm hoạt chất có thể tham khảo

• Lưu huỳnh (Sulfur): Là hoạt chất được sử dụng để phòng trị bệnh phấn trắng trên nhiều cây trồng. Cần kiểm tra nhãn sản phẩm để xác định đúng đối tượng sử dụng trên xoài, đồng thời tránh phun khi nhiệt độ cao hoặc trong điều kiện dễ gây cháy mô non.
• Nhóm thuốc trừ nấm nội hấp: Một số hoạt chất thuộc nhóm này được sử dụng để quản lý bệnh phấn trắng. Chỉ lựa chọn sản phẩm có hướng dẫn phù hợp với cây xoài và bệnh cần xử lý.
• Luân phiên hoạt chất: Nếu cần phun nhắc lại, nên luân phiên những hoạt chất có cơ chế tác động khác nhau theo hướng dẫn trên nhãn, tránh sử dụng liên tục một hoạt chất trong nhiều lần phun.

Các hoạt chất và liều dùng được khuyến nghị ở từng quốc gia có thể khác nhau. Vì vậy, không nên lấy liều từ sản phẩm hoặc cây trồng khác để áp dụng trực tiếp cho vườn xoài. Cần tuân thủ nhãn thuốc, thời gian cách ly và số lần sử dụng được phép.

Cách phun để nâng cao hiệu quả

• Phun khi bệnh mới xuất hiện và cây còn nhiều mô khỏe cần bảo vệ.
• Phủ đều dung dịch lên chùm bông, cuống bông, lá non và những vị trí có dấu hiệu bệnh.
• Không tự ý tăng liều hoặc phối trộn nhiều sản phẩm khi chưa kiểm tra tính tương thích.
• Theo dõi diễn biến bệnh sau phun; chỉ phun nhắc lại theo hướng dẫn sản phẩm và tình hình thực tế của vườn.

Đặc biệt, tránh phun tùy tiện khi xoài đang nở rộ. Nếu phải xử lý trong giai đoạn ra hoa, cần kiểm tra cảnh báo trên nhãn về ảnh hưởng đến hoa và côn trùng thụ phấn, đồng thời chọn thời điểm phù hợp.

4. Cách xử lý khi xoài đã bị phấn trắng trên bông và lá non

Trường hợp bệnh mới xuất hiện

Kiểm tra các chùm bông, lá non và đọt ở nhiều vị trí trong tán. Nếu chỉ có một số bộ phận bị nhiễm, cần loại bỏ phần bệnh nặng khi có thể thực hiện an toàn, sau đó chọn thuốc phù hợp để bảo vệ các mô còn khỏe.

Không nên chỉ phun vào những chỗ nhìn thấy lớp phấn trắng. Các chùm bông nằm sâu trong tán cũng cần được kiểm tra vì có thể đã nhiễm bệnh nhưng chưa biểu hiện rõ.

Trường hợp bệnh lan trên nhiều chùm bông

Khi nhiều chùm bông đã xuất hiện phấn trắng, cần đánh giá mức độ nhiễm và giai đoạn nở hoa trước khi xử lý. Chọn đúng thuốc trừ bệnh phấn trắng, bảo đảm độ phủ và tuân thủ hướng dẫn sử dụng.

Những chùm bông đã khô, hoa đã chết hoặc trái non đã rụng không thể phục hồi bằng thuốc. Mục tiêu lúc này là hạn chế bệnh tiếp tục phát triển trên phần mô còn khỏe, đồng thời giảm nguồn bệnh trong vườn.

Trường hợp đã phun thuốc nhưng bệnh vẫn tăng

Cần kiểm tra lại các yếu tố sau:

• Chẩn đoán ban đầu có đúng là phấn trắng hay không.
• Sản phẩm có phù hợp với bệnh phấn trắng trên xoài hay không.
• Thuốc có phủ đều lên bông và lá non không.
• Thời điểm phun, điều kiện thời tiết và khoảng cách giữa các lần phun có phù hợp với hướng dẫn hay không.
• Có sử dụng lặp lại cùng một hoạt chất trong thời gian dài hay không.

Không nên liên tục đổi thuốc hoặc tăng liều khi chưa xác định được nguyên nhân khiến bệnh không giảm.

5. Phân biệt phấn trắng với một số bệnh thường gặp trên bông xoài

Hai bệnh đều có thể gây hại bông và làm giảm tỷ lệ đậu trái, nhưng dấu hiệu ban đầu thường khác nhau. Nếu bông vừa có lớp trắng vừa xuất hiện các vết thâm đen, cần kiểm tra khả năng cây bị nhiều bệnh cùng lúc, không nên mặc định chỉ có một tác nhân.

6. Cách hạn chế bệnh phấn trắng tái phát

• Kiểm tra bông, đọt và lá non thường xuyên từ khi cây bắt đầu ra hoa.
• Tỉa bỏ cành khô, cành bệnh và những vị trí quá rậm để tán cây thông thoáng.
• Thu gom bộ phận bệnh nặng, không để tích tụ trong vườn.
• Theo dõi thời tiết và tình hình bệnh để chủ động biện pháp phòng khi mô non đang phát triển.
• Chọn sản phẩm đúng bệnh, đúng cây trồng và tuân thủ hướng dẫn trên nhãn.

Phòng bệnh sớm ở giai đoạn bông mới phát triển thường có lợi hơn việc đợi đến khi hoa khô, rụng nhiều mới bắt đầu xử lý. Tuy nhiên, không nên phun theo lịch cố định nếu vườn không có nguy cơ bệnh; cần căn cứ vào diễn biến thực tế.

7. Kết luận

Xoài bị phấn trắng trên bông, lá non thường có lớp bột trắng phủ trên bề mặt mô non, có thể làm hoa khô, giảm đậu trái và khiến lá phát triển bất thường. Khi phát hiện dấu hiệu này, cần xác định đúng bệnh, chọn thuốc trừ bệnh phấn trắng phù hợp và xử lý sớm trên phần mô còn khỏe.

Bên cạnh việc sử dụng thuốc, vệ sinh vườn, tỉa tán và theo dõi chùm bông trong giai đoạn ra hoa là những bước quan trọng để hạn chế bệnh tái phát. Không dùng thuốc theo cảm tính khi chưa phân biệt được phấn trắng với thán thư hoặc các vấn đề khác trên bông xoài.

Để xem thêm các đối tượng sâu bệnh thường gặp, triệu chứng nhận biết và hướng xử lý trên cây xoài, tham khảo bài viết: Tổng hợp sâu bệnh trên cây xoài

📞 Cần tư vấn sản phẩm phù hợp?

Mọi thắc mắc của bà con nông dân có thể liên hệ trực tiếp qua HTX khuyến nông để được giải đáp, tư vấn những vấn đề đang gặp phải trên vườn.