BỆNH NẤM LUỘC LÁ TRÊN SẦU RIÊNG PHUN THUỐC GÌ?

Khi vườn sầu riêng xuất hiện tình trạng lá bị úa, chuyển nâu, khô như bị luộc, nhiều người thường tìm thuốc phun ngay để ngăn bệnh lan rộng. Tuy nhiên, với bệnh nghi do nấm Rhizoctonia solani, việc chọn thuốc cần chú ý đến đúng tác nhân gây bệnh, khả năng tiếp xúc với vị trí nấm phát triển và điều kiện thực tế trong vườn.

Không phải loại thuốc trị nấm nào cũng có hiệu quả như nhau. Có sản phẩm phù hợp với một số bệnh do nấm nhưng lại không phải lựa chọn tốt cho Rhizoctonia. Vì vậy, trước khi mua thuốc, cần hiểu rõ cách chọn hoạt chất và cách sử dụng.

Vì sao cần chọn đúng thuốc trị nấm luộc lá?

Rhizoctonia solani là nấm gây bệnh có khả năng tồn tại trong đất và tàn dư thực vật. Nấm có thể phát triển trên nhiều loại cây trồng và gây ra các dạng bệnh khác nhau tùy cây chủ, điều kiện môi trường và bộ phận bị hại.

Khi xuất hiện trên lá sầu riêng, bệnh có thể làm mô lá biến màu, hoại tử và khô dần. Nếu chỉ nhìn thấy lá bị nâu rồi chọn đại một loại thuốc trị nấm, người sử dụng có thể gặp một số vấn đề: Dấu hiệu nhận biết bệnh.

• Chọn hoạt chất không phù hợp với tác nhân gây bệnh.
• Thuốc không tiếp xúc được với vị trí có mầm bệnh.
• Phun thuốc nhưng không điều chỉnh điều kiện ẩm độ trong vườn.
• Sử dụng lặp lại một nhóm hoạt chất trong thời gian dài.
• Nhầm bệnh do nấm với cháy lá do phân bón, thuốc hoặc tác nhân khác.

Vì vậy, việc xác định đúng bệnh vẫn là bước quan trọng nhất trước khi lựa chọn sản phẩm.

Những nhóm hoạt chất cần quan tâm khi xử lý Rhizoctonia solani

Khi tìm thuốc xử lý Rhizoctonia solani, có thể tham khảo các nhóm hoạt chất có tác động lên nấm gây bệnh. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa hoạt chất có khả năng kiểm soát Rhizoctonia trong một số điều kiện với sản phẩm đã được đăng ký sử dụng cho đúng bệnh trên cây sầu riêng tại Việt Nam.

1. Nhóm hoạt chất ức chế sự phát triển của nấm

Một số hoạt chất có khả năng tác động đến quá trình phát triển của nấm, làm hạn chế sự hình thành và phát triển của sợi nấm.

Khi lựa chọn nhóm này, cần xem kỹ:

• Hoạt chất có dữ liệu hiệu quả đối với Rhizoctonia solani hay không.
• Sản phẩm có đăng ký sử dụng trên sầu riêng hay không.
• Hướng dẫn sử dụng ghi rõ bệnh hoặc đối tượng phòng trừ nào.
• Sản phẩm phù hợp với vị trí cần xử lý trên cây hay không.

Không nên suy luận rằng cứ là thuốc trừ nấm thì đều có thể xử lý tốt bệnh do Rhizoctonia.

2. Nhóm hoạt chất có tác động tiếp xúc

Thuốc tiếp xúc cần được đưa đến đúng vị trí có nấm hoặc mầm bệnh để phát huy tác dụng.

Với bệnh xuất hiện trên lá, việc phun phủ đều bề mặt lá, các vị trí bị bệnh và những khu vực dễ lưu giữ ẩm là điều cần quan tâm.

Tuy nhiên, thuốc tiếp xúc không thể thay thế việc thu gom lá bệnh, vệ sinh vườn và điều chỉnh độ ẩm.

3. Nhóm hoạt chất có khả năng thấm sâu hoặc lưu dẫn

Một số hoạt chất có khả năng thấm vào mô cây hoặc di chuyển trong cây theo đặc tính riêng. Nhóm này có thể hữu ích trong một số tình huống, nhưng không có nghĩa thuốc sẽ tự động tiêu diệt toàn bộ nấm đang tồn tại trong đất hoặc tàn dư thực vật.

Cần chọn sản phẩm theo đúng hướng dẫn trên nhãn, không tự ý tăng liều hoặc phối trộn để mong thuốc mạnh hơn.

Nên chọn thuốc tiếp xúc hay thuốc thấm sâu?

Không nên chọn thuốc chỉ vì nghe quảng cáo là thấm sâu hoặc lưu dẫn mạnh. Điều quan trọng hơn là sản phẩm có phù hợp với tác nhân gây bệnh và được phép sử dụng trên cây sầu riêng hay không.

Cách lựa chọn thuốc theo tình trạng vườn

Trường hợp bệnh mới xuất hiện

Nếu chỉ có một số lá xuất hiện vết bệnh nhỏ, cần kiểm tra xem bệnh có thực sự do Rhizoctonia solani hay không.

Nếu đã xác định đúng tác nhân, chọn sản phẩm có đăng ký phù hợp, sử dụng đúng liều lượng và kết hợp thu gom lá bệnh.

Không nên phun dàn trải nhiều loại thuốc khi chưa cần thiết.

Trường hợp bệnh xuất hiện trên nhiều cành

Khi nhiều cành trong tán có lá bị bệnh, cần kiểm tra cả tầng lá bên trong và phía dưới tán.

Ngoài lựa chọn thuốc phù hợp, nên:

• Thu gom lá bệnh nặng.
• Tỉa cành khô và cành quá dày.
• Kiểm tra khả năng thoát nước.
• Hạn chế tình trạng lá ướt kéo dài.
• Theo dõi những cành còn lại sau xử lý.

Trường hợp phun thuốc nhưng bệnh vẫn tiếp tục phát triển

Không nên vội tăng liều hoặc đổi sang một sản phẩm khác chỉ dựa vào tên thương mại.

Cần kiểm tra lại:

• Chẩn đoán ban đầu có chính xác không?
• Thuốc đã chọn có phù hợp với Rhizoctonia không?
• Sản phẩm có được đăng ký sử dụng trên sầu riêng không?
• Quá trình phun có phủ đều vị trí cần xử lý không?
• Vườn có tiếp tục duy trì độ ẩm cao hay không?

Nếu bệnh vẫn tiến triển, nên lấy mẫu kiểm tra để xác định lại nguyên nhân.

Những sai lầm cần tránh khi phun thuốc trị nấm luộc lá

1. Thấy lá bị nâu là phun thuốc trị nấm ngay

Lá sầu riêng có thể bị nâu do nhiều nguyên nhân. Nếu chẩn đoán sai, phun thuốc sẽ không giải quyết được vấn đề.

2. Tăng liều khi thấy bệnh chưa giảm

Tăng liều vượt hướng dẫn có thể làm cây bị ảnh hưởng, tăng nguy cơ tồn dư và gây lãng phí.

3. Trộn nhiều loại thuốc trong một bình

Không phải sản phẩm nào cũng tương thích với nhau. Việc phối trộn tùy tiện có thể làm giảm hiệu quả hoặc gây hại cho cây.

4. Chỉ phun thuốc mà không vệ sinh vườn

Nếu lá bệnh và tàn dư thực vật vẫn tích tụ, điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh có thể tiếp tục tồn tại.

5. Lặp lại một hoạt chất liên tục

Việc sử dụng lặp lại cùng một cơ chế tác động có thể làm tăng nguy cơ hình thành tính kháng ở một số tác nhân gây bệnh. Cần luân phiên theo nhóm cơ chế phù hợp và theo hướng dẫn sử dụng.

Lưu ý trước khi mua thuốc trị Rhizoctonia trên sầu riêng

Khi chọn sản phẩm, nên kiểm tra đầy đủ các thông tin sau:

• Tên hoạt chất và hàm lượng.
• Đối tượng bệnh được ghi trên nhãn.
• Cây trồng được phép sử dụng.
• Liều lượng và cách sử dụng.
• Thời gian cách ly nếu có yêu cầu.
• Các cảnh báo về an toàn và khả năng phối trộn.

Đặc biệt, không nên lấy một hoạt chất được dùng để xử lý Rhizoctonia trên lúa, rau màu hoặc cây trồng khác rồi mặc định có thể sử dụng cho sầu riêng. Phải kiểm tra đăng ký hiện hành tại Việt Nam.

Kết luận

Muốn xử lý bệnh nấm luộc lá trên sầu riêng do Rhizoctonia solani, cần chọn đúng sản phẩm và kết hợp với vệ sinh vườn, điều chỉnh độ ẩm, giữ tán thông thoáng.

Không nên chỉ dựa vào quảng cáo thuốc thấm sâu, lưu dẫn hay trị nhiều loại nấm để lựa chọn. Sản phẩm phù hợp phải có hướng dẫn sử dụng rõ ràng và đúng đối tượng được phép sử dụng trên cây sầu riêng.

Nếu đã phun nhưng bệnh vẫn tiếp tục lan rộng, cần kiểm tra lại tác nhân gây bệnh trước khi đổi thuốc hoặc phối trộn thêm sản phẩm.

📞 Cần tư vấn sản phẩm phù hợp?

Mọi thắc mắc của bà con nông dân có thể liên hệ trực tiếp qua HTX khuyến nông để được giải đáp, tư vấn những vấn đề đang gặp phải trên vườn.